EMDR

Wat is EMDR?

EMDR staat voor “Eye Movement Desensitization and Reprocessing”. Letterlijk vertaald betekent dit: ”door oogbewegingen opnieuw beleven van ingrijpende gebeurtenissen en deze alsnog verwerken.” Iedere nare gebeurtenis die als herinnering een blijvend negatief effect op iemands leven heeft, wordt traumatisch genoemd.

Typisch voor een traumatische herinnering zijn de heftige emoties, de levendige beelden en de fysieke reacties daarop. Deze herinneringen worden telkens weer geactiveerd in situaties die lijken op die tijdens de traumatische gebeurtenis. Zo kan een geluid dat je hoort, een geur die je ruikt of een beeld dat je ziet de beelden en de gevoelens aan die gebeurtenis weer levendig terugbrengen in het heden, inclusief alle lichamelijke reacties van toen.

Een schokkende of levensbedreigende gebeurtenis kan diep ingrijpen in het leven. Niet iedereen lukt het deze ervaring op eigen kracht te verwerken. Lukt het niet om deze ervaring te verwerken dan ontstaan vaak psychische klachten. Onze hersenen hebben een natuurlijk beschermingsmechanisme. Als de gebeurtenis te heftig is om te verwerken wordt het in een ‘bijna’ afgesloten geheugengebied opgeslagen.

De onaangename herinneringen blijven zich dan op de meest onverwachte momenten opdringen. Zo kan later een geluid, een geur, of een beeld, de gevoelens aan die gebeurtenis weer terugbrengen. Inclusief alle lichamelijke reacties van die gebeurtenis. EMDR kan worden toegepast om de vastgelopen verwerking van deze traumatische ervaringen weer op gang te helpen.

Het is een kortdurende behandelmethode om akelige (traumatische) ervaringen te verwerken in 1989 door de Amerikaanse psychologe Francine Shapiro ontwikkeld tot een volwaardige therapeutische methode voor mensen die een trauma of verlies te verwerken hebben. 

Wanneer EMDR

In het leven van de mens kunnen bepaalde gebeurtenissen diep ingrijpen en nog dagelijks grote invloed hebben op het functioneren. Het is niet altijd duidelijk waar sommige gemoedstoestanden vandaan komen. Men kan jarenlang rondlopen met angst, verdriet, schaamte of spijt zonder te weten waar deze gevoelens door veroorzaakt worden. Ook dan kan met behulp van EMDR-therapie de onderliggende oorzaak naar boven worden gehaald en verwerkt.

EMDR kan worden toegepast bij kinderen, jongeren en volwassenen van alle leeftijden. Ook diverse lichamelijke klachten die geen aanwijsbare oorzaak hebben, kunnen worden behandeld. Het doel van EMDR is oude ervaringen en herinneringen aan gebeurtenissen te verwerken met als doel daarmee de klachten te verminderen of zelfs geheel te laten verdwijnen.

EMDR heeft de laatste jaren laten zien dat deze methode niet alleen in te zetten is bij een PTSS (Post Traumatische Stress Stoornis) maar ook bij een grote verscheidenheid aan psychische aandoeningen en klachten.

Gepaard gaande met:
– Vermijdingsgedrag
– Somberheid
– Gevoelens van angst
– Schrikreacties
– Schaamte
– Verdriet
– Nachtmerries
– Schuld of boosheid

Fysieke klachten:
– migraine
– PDS (Prikkelbaar darm Syndroom) 

Na bijvoorbeeld:

– Brand
– Verkeersongeval
– Getuige van geweld of overval
– Pesterijen
– Mishandeling
– Misbruik
– Verkrachting of aanranding
– Emotionele verwaarlozing
– Ziekenhuisopnames
– Verlieservaringen
– Natuurramp
– Werk gerelateerde negatieve ervaringen

Door de nare ervaring kunnen allerlei klachten ontstaan zoals:

– Angsten en fobieën
– Rijangst
– Vliegangst
– Straatvrees
– Sociale angst
– Spinnenangst
– Waterangst
– Faalangst
– Ziekteangst
– Weinig zelfvertrouwen
– Schaamte of schuldgevoel
– Depressie
– Relatieproblemen
– Verslavingsproblemen
– Dwanggedachtes
– Pestverleden – heden
– Overval – inbraak
– Burn-out
– Paniekgevoelens
– Paniekaanvallen
– Woede-uitbarstingen
– Nachtmerries of flashbacks
– Herbeleving van de ervaring
– Vermijdingsgedrag m.b.t. de ervaring
– Onverklaarbare lichamelijke reacties

Hoe gaat EMDR in zijn werk?

Eerst wordt teruggegaan naar de gebeurtenis inclusief de bijbehorende beelden, gedachten en gevoelens. Dit is nodig om meer informatie over de traumatische beleving te verzamelen.

Daarna wordt het verwerkingsproces opgestart door weer terug te gaan naar de gebeurtenis maar nu in combinatie met een afleidende stimulus. Dit kunnen auditieve stimulatie, oogbewegingen of het aantikken van de linker en rechter knie zijn. Hierdoor worden de linker en rechter hersenhelft geactiveerd om alsnog de gebeurtenis te verwerken.

De EMDR-procedure brengt doorgaans een stroom van gedachten en beelden op gang, maar soms ook gevoelens en lichamelijke sensaties. 

Na afloop van de EMDR-sessie kan men zich heel prettig en energiek voelen. Het kan ook gebeuren dat de effecten anders zijn en dat men zich (erg) moe voelt. In sommige gevallen kunnen er nieuwe, heftige beelden of gevoelens bovenkomen wat het idee zou kunnen geven dat er iets misgaat. Dit is een normale reactie tijdens het verwerkingsproces. Het betekend dat het brein optimaal bezig is om een nieuw evenwicht te vinden. Dit duurt nooit lang.

Samen bespreken we aan het begin van de therapie wat de oorzaak van de klachten kan zijn.  Tevens wordt er een taxatie gemaakt over de individuele omstandigheden en omgevingsfactoren. Naast de hulpvraag van de cliënt wordt ook het gewenste doel besproken. Uiteindelijk zal blijken of EMDR de meest geschikte behandelmethode is en zal ik uitleg geven over de procedure en mogelijke reactie(s) op de EMDR-behandeling.

De te verwachten resultaten.

EMDR zal ervoor zorgen dat de spanning, de psychische lading, doe gekoppeld is aan de nare ervaring verminderd en verdwijnt. Dat maakt het daarom gemakkelijker om aan de oude ervaring terug te denken zonder weer in de “oude” emotie terug te vallen.

De auditieve stimulatie, oogbewegingen, of het aantikken van de knieën zullen ertoe leiden dat de herinnering haar kracht en emotionele lading verliest.

In de hersenen wordt een verwerkingsproces geactiveerd doordat de REM-slaap of droomfase wordt geïmiteerd. Dit is de fase waarin ‘s nachts de gebeurtenissen van overdag worden verwerkt. Deze verwerking heeft destijds niet plaatsgevonden maar wordt alsnog ingezet.

Het wordt hierdoor steeds makkelijker om aan de oorspronkelijke gebeurtenis terug te denken zonder dat dit storend werkt op het functioneren.

De herinneringsbeelden worden vaak kleiner en er ontstaat meer afstand waardoor de gebeurtenis steeds meer wordt geïntegreerd en een plek krijgt in de levensgeschiedenis zodat deze ervaring niet meer belemmerend werkt op het dagelijks functioneren. Niet zelden gebeurt het dat er tijdens een EMDR-sessie nieuwe inzichten ontstaan waardoor er op een heel andere wijze naar de oorspronkelijke traumatische gebeurtenis wordt gekeken.

Wetenschappelijk aangetoond.

Er zijn vele wetenschappelijke onderzoeken geweest die hebben aangetoond dat de EMDR-behandelingsmethode bij zowel enkelvoudige-als meervoudige problematiek uiterst effectief is. Door het gelijktijdig links en rechts stimuleren van de hersenen wordt het eigen verwerkingssysteem in de hersenen op gang gebracht en kan de gestagneerde verwerking alsnog plaats vinden.

EMDR kan gebruikt worden als een aparte behandeling of als een onderdeel van een andere therapie.

Nadelen

Na afloop van de EMDR-sessie kunnen de effecten nog even doorwerken. Dat is goed.

Toch kan dat in sommige gevallen de cliënt het idee geven even de regie kwijt te zijn. Bijvoorbeeld als er nieuwe gevoelens of beelden naar boven komen. Vaak is het dan een geruststelling dat dit in de regel niet langer dan drie dagen aanhoudt. Daarna is er als het ware een nieuw evenwicht ontstaan.

De therapeut mag een sessie nooit wegens tijdgebrek, heftige emotionele reactie(s) of wat dan ook onderbreken. EMDR heeft een protocollair karakter dat gehandhaafd wordt.

logoemdr